Weigeringspercentage in arbeidsongevallen: eerste daling in 15 jaar

Voor het eerst in 15 jaar is het weigeringspercentage in arbeidsongevallen fundamenteel gedaald. In 2016 lag het totaal aantal weigeringen met 18.488 een stuk lager dan in de jaren voordien, terwijl het aantal aangiften hoger lag. Dat blijkt uit een analyse van de jaarcijfers van Fedris (Federaal Agentschap voor Beroepsrisico’s) door Vanbreda Risk en Benefits. Uit een rondvraag bij enkele grote bedrijven blijkt dat deze tendens zich ook in 2017 verderzet. Volgens Vanbreda-expert Geert De Krem is deze daling te wijten aan de toegenomen daadkracht van Fedris en een minder enge toepassing van de wet door verzekeraars.

Weigeringspercentage in arbeidsongevallen: eerste daling in 15 jaar

Evolutie van het begrip ‘arbeidsongeval’

Bij de beoordeling van een arbeidsongeval baseren de verzekeraars zich op het kader dat de wet hieromtrent heeft gecreëerd. De wet legt immers 5 elementen op waaraan een ongeval moet voldoen om als arbeidsongeval te worden beschouwd:

  • Een ongeval;
  • Met letsel;
  • Opgelopen tijdens de uitvoering van de arbeidsovereenkomst;
  • En door de uitvoering van de arbeidsovereenkomst;
  • Waarbij een oorzakelijk verband is tussen het ongeval en het letsel.

Er wordt echter geen eenduidige definitie opgelegd van het begrip ‘ongeval’, waardoor de verzekeringssector dit begrip in de loop der jaren zelf heeft ingevuld. Zo diende er sprake te zijn van een plotse gebeurtenis, met externe oorzaak en de aanwezigheid van een extra verzwarend element (bijvoorbeeld dozen van 15 kg tillen i.p.v. doorgaans slechts 5kg) in de uitvoering van de arbeidsovereenkomst. Dit had als voornaamste doel om ziekte en banale handeling (bijvoorbeeld door te struikelen een letsel oplopen) uit te sluiten.

Strenge toepassing van de wet werkt weigering in de hand

De onduidelijkheid die de wet creëert, laat verzekeraars veel ruimte voor interpretatie waardoor zij de definitie van een arbeidsongeval doorgaans erg streng toepassen en het toepassingsgebied ervan verengen. De voorbije jaren kwam er ook alsmaar meer druk op de verzekeringspremies en bijgevolg ook op de marges van de verzekeraars. Om de rendabiliteit van de contracten positief te houden, zijn de verzekeraars kritischer geworden in het toepassen van de arbeidsongevallenwet.

In arbeidsongevallen wordt bovendien een onderscheid gemaakt tussen arbeidsplaats- en arbeidswegongevallen. Zo zijn de arbeidswegongevallen de meest geweigerde arbeidsongevallen. Hierbij ligt de bewijslast immers anders: de elementen ‘tijdens en door de uitvoering van de arbeidsovereenkomst’ zijn niet van toepassing. Het slachtoffer dient daarentegen aan te tonen dat het arbeidswegongeval is gebeurd op het gewone woon-werk traject m.a.w. op het gebruikelijke tijdstip en via de gebruikelijke route. Gezien de aard van de bewijslast is dit type ongeval in de meeste gevallen moeilijker te bewijzen en leidt dit vaker tot een weigering. Dit percentage is de voorbije jaren ook stelselmatig toegenomen.

Slachtoffers beseffen ook nog vaak onvoldoende welke stappen zij dienen te ondernemen bij een ongeval, zeker in het kader van een arbeidswegongeval. Zo is het cruciaal om bijvoorbeeld een getuige te hebben die de omstandigheden van het ongeval kan bevestigen. Verder in het artikel geven we u alvast enkele nuttige tips over het aangeven van een arbeidsongeval.

Positieve kentering in tendens van weigeringen

Elk jaar schetst Fedris, het Federaal Agentschap voor Beroepsrisico’s, in haar jaarrapport onder meer de evolutie van het aantal arbeidsongevallenaangiftes, met daarbij het onderscheid tussen de aanvaarde en geweigerde ongevallen. In onderstaande tabel uit het jaarverslag 2016 van Fedris stellen we nu voor het eerst in bijna 15 jaar een daling vast van het aantal geweigerde arbeidsongevallen, en dit met 1,2% ten opzichte van 2015. In 2016 werden er 18.488 arbeidsongevallen geweigerd. In 2015 waren dat er nog 20.023 en in 2012 zelfs 21.055.

tabel weigering arbeidsongevallen

Fedris maakt in haar jaarrapport ook een opsplitsing tussen arbeidsplaats- en arbeidswegongevallen. In 2015 bedroeg het gemiddeld weigeringspercentage bij arbeidsplaatsongevallen nog 12,3%. In 2016 is dit percentage teruggevallen tot 10,9%. Bij arbeidswegongevallen is er tussen 2015 en 2016 slechts een daling van 0,5%: van 15% naar 14,5%. Gezien de daling bij arbeidsplaatsongevallen opmerkelijk sterker is dan bij arbeidswegongevallen, vermoeden we dat de bewijslast bij arbeidswegongevallen nog steeds een zware impact heeft op het weigeringspercentage.

Waar verzekeraars een (afwijsbaar) schadegeval in het verleden vaak weigerden door de wet te verengen, stellen zij zich nu duidelijk soepeler op. De voornaamste reden voor deze kentering is de nieuwe bevoegdheid van Fedris. Dit overheidsorgaan heeft niet langer alleen een adviserende functie, maar kan nu ook in naam van het slachtoffer juridisch optreden tegen de verzekeraar die het arbeidsongeval heeft geweigerd. De strengere houding en verhoogde daadkracht van Fedris zorgt ervoor dat verzekeraars minder snel geneigd zijn een schadegeval te weigeren gezien zij hiervoor nu sneller juridisch kunnen worden vervolgd.

Bovendien zijn er recent enkele cases bekend waarbij de Arbeidsrechtbank in Luik en Kortrijk heeft geoordeeld in het voordeel van het slachtoffer bij het zich voordoen van een banale handeling. Een opvallende evolutie gezien de banale handeling jarenlang een vaak voorkomende weigeringsgrond was hoewel die niet werd uitgesloten door de wet.

Daarnaast speelt het in deze kentering zeker een rol dat de sociale partners in de media zijn blijven wijzen op het ‘onterecht’ hoog aantal geweigerde arbeidsongevallen, wat voor hen neerkomt op een ongelijke behandeling van slachtoffers.

Toekomst: verdere daling lijkt waarschijnlijk

Hoewel het aantal aangiften in 2016 opnieuw is gestegen met 2,2% t.o.v. 2015, wat neerkomt op 160.717 aangiften op jaarbasis, is het weigeringspercentage het laagst in 5 jaar. Wij verwachten dat deze evolutie zich in de toekomst verderzet en verzekeraars minder gemakkelijk arbeidsongevallen zullen weigeren. Uit een rondvraag bij enkele grote bedrijven uit de portefeuille van Vanbreda Risk & Benefits, blijkt alvast dat het weigeringspercentage in 2017 verder is gedaald.

Concreet zien we dat ‘het verzwarend element in de uitvoering van de arbeidsovereenkomst’ aan kracht verliest en dat daardoor een banale handeling als arbeidsongeval sneller wordt aanvaard. Ook de nood aan een externe oorzaak bij een arbeidsongeval wordt meer en meer in vraag gesteld.

Deze vaststellingen worden ook bevestigd door de belangrijkste Belgische verzekeraars in arbeidsongevallen. Zij beamen dat schadegevallen weigeren moeilijker wordt en dat hun weigeringspercentage afneemt. Dit bevestigt onze analyse op basis van de cijfers van Fedris: de verzekeringsmarkt treedt in het algemeen soepeler op bij het beoordelen van een arbeidsongeval.

Tips bij de aangifte van een arbeidsongeval

Of het nu gaat om een ongeval op de arbeidsplaats of op de arbeidsweg, het correct en volledig aangeven van de omstandigheden van het arbeidsongeval is cruciaal voor de verdere behandeling ervan.

Wij zetten voor u nog eens de belangrijkste tips voor een goede aangifte op een rij:

  • Meld het ongeval onmiddellijk en idealiter schriftelijk aan uw verantwoordelijke (bv. via sms of mail), zelfs indien u weet dat deze op dat ogenblik niet bereikbaar is.
  • Vraag de contactgegevens van een getuige die het ongeval heeft zien gebeuren. Bij gebrek aan een directe getuige kan u de contactgegevens doorgeven van een onrechtstreekse getuige (bv. uw partner of een buurman ter plaatse die u meteen na het ongeval heeft ingelicht).
  • Maak foto’s van de plaats van het ongeval, uw letsels, uw gescheurde kleren etc. Deze foto’s vormen een direct bewijs van het tijdstip van het ongeval.
  • Raadpleeg een dokter die u de eerste medische zorgen kan toedienen en uw eventuele letsels zo snel mogelijk kan vaststellen in een medisch attest. Dit attest kan essentieel zijn indien deze letsels zich kunnen zich pas op een later tijdstip manifesteren.
  • Bij een ernstig verkeersongeval of indien er een derde partij is betrokken bij het ongeval: verwittig meteen de politie zodat zij een PV kan opmaken.

Wij zijn er voor u.

Wenst u meer informatie? Contacteer onze specialisten.

Schrijf u in op onze nieuwsbrief.