De Vlaamse havens zijn een motor voor de Belgische economie. Ze zijn een cruciale schakel in de internationale logistiek en handel en verantwoordelijk voor duizenden jobs. Met meer dan 50% van alle Belgische havenarbeiders in portefeuille, heeft Vanbreda Risk & Benefits een goed zicht op de risico’s waarmee havenbedrijven en hun personeel dagelijks worden geconfronteerd. De volledige analyse van de arbeidsongevallen in de haven van 2020-2024, en afgezet ten opzichte van de resultaten in 2013-2017, is te lezen in de Havenbarometer van Vanbreda Risk & Benefits. In dit persbericht zoomen we in op drie belangrijkste trends.
Ondanks een toename van de verzekerde populatie, waardoor de loonmassa 60% hoger ligt dan in de periode 2013-2017, bleef het aantal arbeidsongevallen op de werkplaats stabiel. In 2013-2017 bedroeg het gemiddeld aantal aangegeven arbeidsongevallen 1.071. In 2020-2024 komen we uit op 1.068. Dit is een versterking van de dalende trend van het aantal ongevallen in 2013-2017 (zie tabel). Zetten we dit af tegenover de gestegen loonmassa met 60%, is er sprake van een spectaculaire daling.
We zien de positieve evolutie naar groenere mobiliteit ook in de haven. Het gebruik van elektrische fietsen inclusief speed pedelecs voor woon-werkverkeer is bijzonder populair onder havenarbeiders (zie tabel). Meer dan de helft van alle aangegeven arbeidswegongevallen wordt veroorzaakt door elektrische fietsen, en voornamelijk door speed pedelecs. Het aandeel van de elektrische steps is momenteel verwaarloosbaar. Havenbedrijven doen er goed aan om hun preventie-inspanningen te verruimen naar de arbeidsweg.
Top 3 vervoersmiddelen bij arbeidswegongevallen
- Elektrische fiets/speed pedelec
- Moto
- Auto
De evolutie van arbeidswegongevallen 2013-2017 vs. 2020-2024 is tekenend:
- Het aantal arbeidswegongevallen steeg van 343 naar 569, een stijging van 66%.
- De totale schadelast gerelateerd aan de arbeidsweg explodeerde van 4,27 miljoen euro naar 12,23 miljoen euro, bijna een verdrievoudiging van de kost.
- De technische kostprijs (= schadelast vs. loonmassa) steeg van een gemiddelde van 0,38% naar 0,65%. Dit is een stijging van maar liefst 70%.
Dit maakt dat de gemiddelde kostprijs van een arbeidswegongeval vandaag bijna drie keer hoger ligt dan een arbeidsongeval op de kade.
“Deze cijfers tonen aan dat de arbeidsweg een belangrijk aandachtspunt blijft. De inspanningen die geleid hebben tot een spectaculaire verbetering van de schaderesultaten op de kade worden deels teniet gedaan door de implosie van de schadelast op de arbeidsweg (zie ‘evolutie’ onderstaande tabel)."
Geert De Krem, expert arbeidsongevallen bij Vanbreda Risk & Benefits
De haven is één van de meest risicovolle sectoren, en de kans op ernstige ongevallen blijft groot. We zien dat vooral verkeerde bewegingen bij manuele handelingen en in het bijzonder bij lashingactiviteiten – een risico dat in alle drie de sectoren voorkomt – vaak aanleiding geven tot arbeidsongevallen op de kade. Daarnaast vormen slip- en tripongevallen, zoals mistrappen en/of vallen over een kabel of in het laadruim van een schip, een belangrijke oorzaak van schadegevallen.
Toch zien we in 2020-2024 opnieuw een daling van de gemiddelde technische kostprijs (= schadelast vs. loonmassa) per havenactiviteit omwille van de sterke focus op preventie op de arbeidsplek (zie grafiek):
- Container: van 3,50% in 2013-2017 naar 2,18% in 2020-2024
- Roll-on/Roll-off: van 4,28% in 2013-2017 naar 3,09% in 2020-2024
- Stukgoed: van 6,41% in 2013-2017 naar 3,97% in 2020-2024
Dit betekent niet alleen een veiligere werkomgeving voor de havenarbeiders maar ook een directe besparing voor de havenbedrijven, onder meer voor de arbeidsongevallenverzekering. Het percentage van de technische kostprijs is een weerspiegeling van de premievoet die een havenbedrijf betaalt voor deze verzekering.
De financiële impact van een schadegeval is doorgaans niet gering. Behalve de directe verzekeringskosten voor de medische kosten van het slachtoffer, kan er ook een vergoeding zijn voor tijdelijke of blijvende invaliditeit. Een ongeval heeft daarnaast impact op het welzijn van betrokken collega’s en de bedrijfsvoering. Bijvoorbeeld psychologische begeleiding, vervanging van de arbeidsongeschikte collega, tijdelijke stilstand van activiteiten, …
“De havenbedrijven in onze portefeuille zetten zich in voor een duurzaam preventiebeleid, wat leidt tot een gezonder en competitiever bedrijfsbeleid. Het sterke partnership tussen de arbeidsongevallenverzekeraars, Cepa en Vanbreda Risk & Benefits garandeert hen een optimale bescherming en begeleiding.”
Geert De Krem, expert arbeidsongevallen bij Vanbreda Risk & Benefits
De voorbije jaren heeft Cepa, de werkgeversorganisatie voor havenarbeid in Antwerpen, samen met haar leden-havenbedrijven en de sociale partners betekenisvolle vooruitgang geboekt in het waarborgen van de veiligheid van havenarbeiders. Zo werd een ambitieus actieplan 2020-2025 uitgerold, met concrete preventie-inspanningen zoals opleidingen, veiligheidsaudits en nieuwe beschermingsmiddelen. Deze aanpak resulteerde in een merkbare daling van het aantal arbeidsongevallen en een verhoogd veiligheidsbewustzijn op de werkvloer. Binnenkort lanceert Cepa het nieuwe meerjarenplan 2030.
“Met het oog op de toekomst blijft Cepa, samen met alle partners, bouwen aan een haven waar veiligheid vanzelfsprekend is. Onze visie, gestoeld op veiligheidsmaturiteit, welzijn en duurzame tewerkstelling, maakt dat de Antwerpse haven een voorbeeld blijft op het vlak van veilige en gezonde arbeidsomstandigheden.”
Dries Elsen, Directeur bij Cepa
Heb je vragen over dit persbericht of ontvang je graag meer informatie? Neem contact op met:
- Isabelle Hoes
- Senior Advisor External Communication bij Vanbreda Risk & Benefits
- E-mail: pers@vanbreda.be
